Płonące umysły

„Ta całkowicie utopijna idea stała się kołem napędowym Europy w XIX stuleciu i najskuteczniej rozprzestrzeniającą się na świecie ideologią Zachodu wieku XX. Nie jest to historia rewolucji, lecz rewolucjonistów: nowatorskich twórców nowej tradycji. Obejmuje ona okres stu dwudziestu pięciu lat od upadku rewolucji francuskiej pod koniec XVIII wieku do pierwszej rewolucji rosyjskiej z początku wieku XX. Teatr opisywanych zdarzeń stanowiła Europa epoki industrialnej, scenę główną zaś oficyny prasowe wielkich miast europejskich (…)
Wiara rewolucyjna nie ukształtowała się w gruncie rzeczy pod wpływem krytycznego racjonalizmu francuskiego oświecenia (jak zazwyczaj się sądzi),ale raczej okultyzmu i niemieckiego protoromantyzmu. Wiara ta bowiem zrodziła się we Francji w epoce rewolucji w wąskim gronie intelektualistów i literatów parających się dziennikarstwem, zafascynowanych tajnymi stowarzyszeniami, a jednocześnie zapalonych zwolenników »ideologii«, pełniących funkcję świeckiego erzatzu przekonań religijnych”.
(ze Wstępu)

James H. Billington (ur. 1929),wybitny amerykański historyk, dyrektor Biblioteki Kongresu USA, znawca kultury rosyjskiej i ruchów rewolucyjnych. Opublikował m. in. „The Icon and the Axe” (1966, polskie wydanie: „Ikona i topór. Historia kultury rosyjskiej”). „Russia Transformed: Breakthrough to Hope, August 1991” (1992) oraz „The Face of Russia (1998). Wydana w 1998 roku książka Fire in the Minds of Men” – „Płonące umysły”, to epicka opowieść o narodzinach nowożytnych ruchów rewolucyjnych, których dziełem stały się w XX wieku systemy totalitarne o nieznanej wcześniej w dziejach postaci: komunizm i narodowy socjalizm.